Phương pháp Montessori 2/5: Tâm trí tiếp nhận và những thời kỳ nhạy cảm

Giai đoạn đầu tiên trong quá trình phát triển của con là từ khi mới sinh đến khi 6 tuổi. Đây là thời gian con phát triển nhanh và mạnh mẽ về mọi mặt với 2 đặc điểm quan trọng: Tâm trí tiếp nhậnNhững thời kỳ nhạy cảm.

TÂM TRÍ TIẾP NHẬN

Thời gian này con có hứng thú khám phá mọi thứ. Qua 5 giác quan, con cảm nhận và khám phá thế giới xung quanh, từ đó não bộ tiếp nhận các đặc tính của sự vật như màu sắc, hình dạng, kích thước, mùi vị...

kids-playing-lamcha.vn

Quá trình cảm thụ môi trường này gồm 2 giai đoạn:

"Bộ óc thẩm thấu một cách vô thức' từ 0 đến 3 tuổi

  • Giai đoạn này não bộ tiếp nhận đầy đủ những thông tin từ môi trường xung quanh một cách vô thức. Sự tiếp nhận này giống như việc chụp hình, dù ít hay nhiều chi tiết cũng chỉ chụp 1 lần là lưu giữ tất cả. Với trẻ 0-3 tuổi cũng vậy, không phân biệt nội dung nhiều hay ít, tất cả ấn tượng đều được tiếp nhận và lưu giữ cùng lúc (đây được biết đến là khả năng của não phải, mình sẽ chia sẻ về đề tài này trong thời gian tới).
  • Giống như sự thẩm thấu của một miếng bọt biển, con nạp vào mình tất cả những ấn tượng của môi trường xung quanh, không phân biệt tốt xấu, hay dở, hòa bình hay bạo lực... và dùng những ấn tượng này để xây dựng nên thế giới tâm hồn mình. Đây cũng là lý do cha mẹ nên chuẩn bị một môi trường phù hợp, sao cho sự vật, âm thanh... và cả con người trong môi trường đó tạo nên những ấn tượng tốt cho con.
  • Đây là quãng thời gian quan trọng nhất trong cuộc đời của con. Những gì con tiếp nhận trong thời gian này sẽ mãi trở thành một phần trong cá tính. Qua tiềm thức, những ấn tượng thời thơ ấu vẫn có ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành động khi con lớn lên và trưởng thành.

Tiếp nhận có ý thức từ 3 đến 6 tuổi

Từ 3 đến 6 tuổi là giai đoạn tiếp nhận có ý thức. Những thông tin tiếp nhận từ giai đoạn trước cũng được sử dụng lại và tiếp thu có phương hướng. Qua đó ý thức được tạo nên, chứa trong đó sự suy luận, ký ức, ý chí và sự tự nhận thức về bản thân.

NHỮNG THỜI KỲ NHẠY CẢM

Thời kỳ nhạy cảm là gì?

Có những thời điểm con vô cùng chú ý một sự vật, sự việc nào đó, đồng thời có những hành động lặp đi lặp lại. Phần lớn sức lực và sự quan tâm của con dành cho việc này. Đó là con đang ở trong một thời kỳ nhạy cảm nào đó. Sau khi thuận lợi vượt qua thời kỳ nhạy cảm này, trí tuệ, kỹ năng của con được nâng lên một tầm cao mới.

Khi môi trường xung quanh có đủ yếu tố thuận lợi thì thời kỳ nhạy cảm chính là một trợ lực tự nhiên giúp con dễ dàng học được mọi thứ mà không cần quá nhiều hỗ trợ từ cha mẹ. Như một hạt giống tốt - đã có sẵn sức sống bên trong, chỉ cần có đủ điều kiện đất, nước, ánh sáng… là có thể nảy mầm phát triển xanh tốt.

Trẻ em - lamcha.vn

Trẻ có những thời kỳ nhạy cảm nào?

Trẻ em có những thời kỳ nhạy cảm sau:

  • Thời kỳ nhạy cảm về ngôn ngữ: 0-6 tuổi.
  • Thời kỳ nhạy cảm về giác quan: 0-6 tuổi.
  • Thời kỳ nhạy cảm về hành động, động tác: 0-6 tuổi.
  • Thời kỳ nhạy cảm về tính trật tự: 0-4 tuổi.
  • Thời kỳ nhạy cảm với những vật nhỏ bé xung quanh: 1.5-4 tuổi.
  • Thời kỳ nhạy cảm về xã hội: 2.5-6 tuổi.
  • Thời kỳ nhạy cảm về chữ viết: 3.5-4.5 tuổi.
  • Thời kỳ nhạy cảm về khả năng đọc: 4.5-5.5 tuổi.
  • Thời kỳ nhạy cảm về văn hóa: 6-9 tuổi.

Các thời kỳ nhạy cảm ko hoàn toàn tách biệt mà có liên quan đến nhau. Chi tiết về những thời kỳ nhạy cảm sẽ được chia sẻ ở những bài viết bổ sung sắp tới.

Tầm quan trọng của những thời kỳ nhạy cảm

Những thời kỳ nhạy cảm này rất quan trọng trong việc phát triển kỹ năng của con, cần có sự quan tâm đúng lúc và đúng cách của cha mẹ.

Mỗi thời kỳ nhạy cảm đều cần có sự kích thích và tích lũy ban đầu. Quá trình tích lũy này không biểu hiện qua thành quả bên ngoài nhưng lại rất quan trọng cho sự xuất hiện của thời kỳ nhạy cảm. Nếu trước đó không có sự tích lũy từ các kích thích của môi trường, thời kỳ nhạy cảm sẽ đến muộn.

Như ta thấy ở trên, mỗi thời kỳ nhạy cảm đều có khoảng thời gian cụ thể để phát triển một khả năng nào đó. Một khi đã qua đi sẽ không quay trở lại, thời điểm vàng để phát triển khả năng đó không còn.

Sau đó, sẽ rất khó để luyện tập khả năng này, không thể đạt kết quả tốt như lúc còn trong thời kỳ nhạy cảm. Cũng như khái niệm suy giảm tiềm năng theo thời gian, trẻ được sinh ra với 100% tiềm năng phát triển một khả năng nào đó. Khi thời gian phát triển khả năng đó qua đi, tiềm năng dần suy giảm, có thể chỉ còn 70% và giảm dần theo thời gian.

Ví dụ, thời kỳ nhạy cảm về ngôn ngữ của trẻ là 0-6 tuổi, đặc biệt là ở những năm đầu đời. Trong thời gian này nếu không có nguyên nhân nào gây cản trở và được cha mẹ hỗ trợ đúng cách, khả năng ngôn ngữ của trẻ sẽ phát triển rất tốt. Trẻ em nào sống trong môi trường 2-3 ngôn ngữ cũng sẽ dễ dàng học được đồng thời những ngôn ngữ đó (điều mà người lớn khó làm được). Ngược lại nếu vì một nguyên nhân nào đó mà khả năng ngôn ngữ của trẻ bị hạn chế trong thời gian này thì sau đó sẽ rất khó tập trở lại.

TẠM KẾT

Giai đoạn 0-6 tuổi xuất hiện hầu hết các thời kỳ nhạy cảm của con, là một trợ lực tự nhiên giúp con phát triển kỹ năng và trưởng thành. Hỗ trợ cho điều đó, tâm trí con ở giai đoạn này cũng có khả năng tiếp nhận mạnh mẽ. Điều này cho thấy giáo dục sớm cho con là phù hợp để hỗ trợ con phát triển tốt nhất các khả năng trong giai đoạn này. 

Ở phần tiếp theo chúng ta sẽ tìm hiểu yếu tố đầu tiên trong việc áp dụng phương pháp giáo dục sớm Montessori: Môi trường của con.

Hãy comment nếu bạn có chia sẻ hoặc thắc mắc, đừng quên nhấn nút Like và Share ở bên dưới nếu bạn thích bài viết này!

Nguồn tham khảo:

Like và chia sẻ bài viết